کمیته فرعی متناظر TC292 — امنیت و تابآوری
کمیته فرعی متناظر TC292 — امنیت و تابآوری
مرجع ملی مشارکت در استانداردسازی بینالمللی حوزه امنیت و تابآوری، زیر نظر سازمان ملی استاندارد ایران
کمیته فنی ISO/TC 292 با عنوان Security and Resilience (امنیت و تابآوری) یکی از کمیتههای فنی سازمان بینالمللی استانداردسازی (ISO) است که مسئولیت فعالیتهای استانداردسازی در حوزه امنیت و ارتقای تابآوری سازمانها، جوامع و زیرساختها را بر عهده دارد. این کمیته با هدف ایجاد رویکردهای هماهنگ و بینالمللی برای شناسایی، پیشگیری، آمادگی، مقابله، مدیریت و بازیابی در برابر تهدیدها، بحرانها و رویدادهای مختلکننده فعالیت میکند.
دامنه فعالیت ISO/TC 292 حوزههای متنوعی از جمله تداوم کسبوکار و تابآوری سازمانی، مدیریت بحران و شرایط اضطراری، آمادگی و پاسخ، تابآوری جامعه، امنیت حفاظتی، امنیت زنجیره تأمین، امنیت و اصالت محصولات و اسناد، مدیریت رویدادها و اصطلاحات تخصصی حوزه امنیت و تابآوری را دربرمیگیرد. این کمیته همچنین از طریق گروههای کاری و کمیتههای فرعی خود به توسعه استانداردهایی میپردازد که میتوانند مبنای مشترکی برای مدیریت ریسکها، کاهش آسیبپذیری و افزایش ظرفیت سازمانها و جوامع در مواجهه با اختلالات و تهدیدهای مختلف فراهم کنند.
کمیته متناظر ملی ایران با ISO/TC 292 در چارچوب ساختار استانداردسازی کشور و تحت نظارت سازمان ملی استاندارد ایران فعالیت میکند. این کمیته بستر مشارکت کارشناسان، متخصصان، سازمانها و ذینفعان ایرانی در فرآیند تدوین و بررسی استانداردهای بینالمللی مرتبط با امنیت و تابآوری را فراهم میسازد و در زمینه بررسی استانداردهای بینالمللی، ارائه دیدگاه ملی، مشارکت در تدوین استانداردها و توسعه استانداردهای ملی مرتبط فعالیت میکند.
فعالیتهای استانداردسازی بینالمللی در حوزه امنیت و تابآوری پیش از ایجاد ساختار فعلی ISO/TC 292 در قالب کمیتهها و فعالیتهای تخصصی مختلف دنبال میشد. در ادامه و با هدف ایجاد هماهنگی بیشتر میان فعالیتهای مرتبط، کمیته فنی ISO/TC 292 – Security and Resilience در سال ۲۰۱۵ تشکیل شد و مسئولیت بخش مهمی از فعالیتهای استانداردسازی این حوزه را بر عهده گرفت.
پس از تشکیل ISO/TC 292، ساختار این کمیته بهتدریج توسعه یافت و گروههای کاری تخصصی متعددی برای پوشش حوزههای مختلف امنیت و تابآوری شکل گرفتند. از جمله حوزههای مورد توجه این گروهها میتوان به اصطلاحات، تداوم و تابآوری سازمانی، تابآوری جامعه، امنیت حفاظتی، امنیت زنجیره تأمین، مدیریت بحران، آمادگی و مدیریت رویدادها اشاره کرد. همچنین کمیته فرعی ISO/TC 292/SC 1 با عنوان Emergency Management در حوزه مدیریت شرایط اضطراری فعالیت میکند.
در ایران نیز بهمنظور مشارکت در فرآیندهای استانداردسازی بینالمللی این حوزه، ساختار متناظر ملی با ISO/TC 292 در چارچوب سازمان ملی استاندارد ایران ایجاد شده است. این ساختار با بهرهگیری از ظرفیت کارشناسان و متخصصان حوزههای مرتبط، وظیفه بررسی و پیگیری موضوعات مرتبط با امنیت و تابآوری و مشارکت در فرآیند تدوین و توسعه استانداردهای ملی و بینالمللی این حوزه را بر عهده دارد.
جزئیات مربوط به تاریخ دقیق تشکیل کمیته متناظر ملی، ایجاد گروههای کاری داخلی و سایر مراحل توسعه ساختار کمیته، در حال تکمیل و مستندسازی است.
کمیته متناظر ملی ISO/TC 292 در چارچوب فعالیتهای خود، موضوعات و استانداردهای مرتبط با حوزه امنیت، تابآوری، تداوم کسبوکار، مدیریت بحران، آمادگی و پاسخ به شرایط اضطراری و سایر موضوعات مرتبط را بررسی و در فرآیند تدوین و توسعه استانداردهای ملی مشارکت میکند. استانداردهای ملی مرتبط با این حوزه پس از طی فرآیندهای کارشناسی، بررسی تخصصی، اجماع ملی و تصویب در سازمان ملی استاندارد ایران، بهعنوان استاندارد ملی منتشر میشوند.
یکی از فعالیتهای کمیته متناظر ملی ISO/TC 292، مشارکت در فرآیند تدوین، بازنگری و توسعه استانداردهای مرتبط با امنیت و تابآوری است. پروژههای استانداردسازی در مراحل مختلفی از جمله بررسی اولیه، تهیه پیشنویس، بررسی کارشناسی، نظرخواهی عمومی و تصویب نهایی قرار میگیرند. ارائه وضعیت پروژهها بهصورت مرحلهای، امکان اطلاعرسانی شفاف درباره روند تدوین استانداردها و مشارکت ذینفعان و کارشناسان را فراهم میکند.
ISO/TC 292 طی سالهای فعالیت خود مجموعه گستردهای از استانداردها و اسناد بینالمللی را در حوزه امنیت و تابآوری تدوین و منتشر کرده است. این استانداردها طیف وسیعی از موضوعات از جمله تداوم کسبوکار، تابآوری سازمانی، مدیریت شرایط اضطراری، مدیریت بحران، هشدار عمومی، تابآوری جامعه، امنیت زنجیره تأمین و آمادگی را پوشش میدهند. برخی از مهمترین و شناختهشدهترین استانداردهای این مجموعه عبارتاند از:
مجموعه استانداردهای ISO/TC 292 نشاندهنده حرکت از رویکرد سنتی و واکنشی نسبت به بحرانها به سمت رویکردی نظاممند، پیشگیرانه و تابآور است. در این رویکرد، سازمانها و جوامع تنها برای واکنش به یک بحران آماده نمیشوند، بلکه تلاش میکنند توانایی شناسایی تهدیدها، آمادگی برای اختلالات، حفظ فعالیتهای حیاتی، واکنش مؤثر، سازگاری با شرایط جدید و بازیابی سریع را در ساختارهای مدیریتی خود ایجاد کنند.
به همین دلیل، استانداردهای ISO/TC 292 برای سازمانهای دولتی و عمومی، شرکتها، زیرساختهای حیاتی، زنجیرههای تأمین، نهادهای مدیریت بحران و سایر سازمانهایی که با ریسکها و اختلالات پیچیده مواجه هستند، اهمیت قابل توجهی دارند.
ISO/TC 292 برای پوشش تخصصی حوزههای مختلف امنیت و تابآوری، فعالیتهای خود را در قالب گروههای کاری تخصصی سازماندهی کرده است. این گروهها مسئول بررسی موضوعات تخصصی، تدوین پیشنهادهای استاندارد، تهیه و بازنگری اسناد و پیشبرد پروژههای استانداردسازی در حوزههای مربوط به خود هستند. ساختار فعلی ISO/TC 292 شامل ۹ گروه کاری اصلی است. همچنین کمیته فرعی ISO/TC 292/SC 1 با عنوان «مدیریت شرایط اضطراری» و گروههای مشورتی و ارتباطی در ساختار این کمیته فعالیت میکنند.
دبیرخانه کمیته فنی متناظر ملی ISO/TC 292 مسئول هماهنگی و پشتیبانی فعالیتهای کمیته و ارتباط میان اعضا، کارشناسان، سازمانهای ذینفع و ساختارهای مرتبط در سازمان ملی استاندارد ایران است.
دبیرخانه وظایفی از قبیل هماهنگی جلسات کمیته، پیگیری مصوبات، مدیریت و توزیع اسناد، هماهنگی فرآیند بررسی استانداردها، ارتباط با اعضای کمیته و گروههای کاری و پیگیری امور مرتبط با مشارکت ملی در فعالیتهای بینالمللی را بر عهده دارد.
کمیته فنی متناظر ISO/TC 292 با بهرهگیری از ظرفیت کارشناسان، متخصصان و نمایندگان سازمانها و نهادهای مرتبط با حوزه امنیت و تابآوری فعالیت میکند. اعضای کمیته در بررسی استانداردهای بینالمللی، تدوین و بازنگری استانداردهای ملی، ارائه دیدگاههای تخصصی و مشارکت در فعالیتهای کارشناسی کمیته نقش دارند. ترکیب فعلی هیأت رئیسه و دبیرخانه کمیته به شرح زیر است:
| نام و نام خانوادگی | سمت در کمیته |
|---|---|
| دکتر سعید برزگر | رئیس کمیته |
| دکتر مسعود شقاقی | نایبرئیس هیأتمدیره |
| دکتر مرتضی محمودزاده | دبیر کمیته |